Natuur & cultuur

Beschrijving

Foto’s

Belvedère:

Een prachtige uitkijktoren nabij de duinen van Bakkeveen. Vanaf hier kijkt u ver over het prachtige natuurgebied. De Belvedere is 23 meter hoog en is geopend op 22 juli 2005.

Poepekrûs:

In de berm van de Duerswâldmer Wei, de weg tussen Bakkeveen en Wijnjewoude ligt even voorbij de Beakendyk een mysterieus kruis verscholen. Het herdenkingsmonument van gele steentjes, in de volksmond ‘Poepekrus’ geheten is geplaatst op de plek waar volgens de overlevering in vroeger tijden de jeugdige Hannekemaaier Niels uit Nedersaksen werd beroofd en vermoord.Het monument is naast zijn cultuurhistorische waarde ook landschappelijk van grote betekenis voor de wijde omgeving. Van 1600 tot 1900 trokken in het voorjaar grote groepen Duitse Hannekemaaiers (Poepen) uit de armoedige omgeving van Westfalen en NederSaksen naar de Friese greidhoek. In feite waren het de eerste gastarbeiders. Zij besteden zich bij de boeren uit als maaier. In hun voetspoor volgden de kooplieden (kiepkerels) met hun handelswaar. Over de weg naar Drente kwamen zij bij Bakkeveen Friesland binnen en gingen vervolgens verder over de Beakendyk richting Beetsterzwaag.Ook de Beakendyk is van grote landschappelijke en historische waarde. De Hannekemaaiers waren van wezenlijk belang voor de vorming van de oude handelsroute. Het eenvoudige gedenkteken is een symbool van een roemrijk verleden. Het ene monument versterkt de functie van de ander. Naast de beide cultuurhistorische monumenten, herinneren grote bedrijven als Vroom en Dreesman. Brenninkmeijer, Lampe, Vos, Sweigmann en Poiesz nog steeds aan de ondernemende Duitse kooplieden.

De Slotplaats:

De Slotplaats is een bekend startpunt voor vele wandelingen. Het is gebouwd in de 18e eeuw als landgoedwoning achter het voormalige slot ‘Het Blauhûs’ en was eigendom van de grietman Aylva van Burmania. De hal van het huis en de tegenover gelegen zichtlaan zijn exact georiënteerd op de Martinitoren in Groningen (25 kilometer verderop). Het slot ‘Het Blauhûs’ is in 1838 afgebroken, De Slotplaats is blijven staan en fungeert heden ten dage als Theehuys van Natuurmonumenten.

Burmaniazuil:

Aan de achterkant van de Slotplaats loopt een zichtlijn naar de drie eeuwen oude Burmaniazuil. In Bakkeveen staat de zuil bekend als de ‘Poppestien’, de steen waar de kinderen vandaan komen. Wanneer de loden haan kraait, kantelt de steen en haalt de vader zijn nieuwgeboren zoon of dochter er onder vandaan.

Zonnewijzer:

De zonnewijzer, gedateerd 1750, bevindt zich in de verdiepte voortuin van het voormalige landhuis ‘De Slotplaats’. Het is gedeeltelijk een zogenaamde polaire zonnewijzer. De zonnewijzer is naar alle waarschijnlijkheid vervaardigd door of naar aanwijzingen van J.H. Knoop, die rond 1750 de Jhr. Edzard van Burmania, zoon des huizes, onderwees in de wiskunde en navigatie. De tijdwijzer werd in 1787 beschadigd door geweervuur. De tegenwoordige witte beschildering verhult deze beschadigingen. Het tuinornament staat op het snijpunt van de hartlijnen getrokken vanuit de voordeur door de tuin en tussen de beide gemetselde trappen naar het verdiepte gedeelte van de tuin. De zonnewijzer behoort reeds van oudsher ter plaatse; zij het dat het tuinornament eertijds in de achtertuin stond van een buitenplaats aan de weg, het zogenaamde Blauwhuis, dat in 1837 werd afgebroken. Omschrijving De hardstenen zonnewijzer bestaat uit een een ingesnoerde kolom, met acanthusbladmotief op de voet en spiegelvlakken, waarop de eigenlijke zonnewijzer rust en heeft als bekroning een bol. De eigenlijke zonnewijzer heeft ogenschijnlijk een grillige vorm. De stenen ribben doen dienst als stijlen, waarvan er 22 zijn te tellen; enkele stijltjes beschaduwen elk twee wijzerplaten. De becijfering is in arabische cijfers; alleen de hele uren worden aangegeven. Er zijn vlakke, cilindervormige en holle wijzerplaten. Bij de cilinder aan oost- en westzijde hebben de bovenkanten de vorm van de winterboog en de onderkanten die van de zomerboog. Aan de oostzijde is een zonnetje in reliëf gebeeldhouwd. Waardering De zonnewijzer uit 1750 is van algemeen cultuurhistorisch belang: – vanwege de herinnering aan het vroegere landhuis ter plaatse, – vanwege de hoge mate van belang voor de betekenis en het werk van de mathematicus-hovenier J.H. Knoop, – vanwege de typologische zeldzaamheid in Nederland.

Sterrenschans:

De Sterrenschans ligt vlakbij het geasfalteerde fietspad tussen de Duerswâldmerwei en de Beakendyk op bijna een kilometer van de Slotplaats verwijderd.Plaatselijke historicus Jaap de Zee en Klaas Sikkema hebben midden jaren 90 de Schans ontdekt en bij de verantwoordelijke overheden en instellingen al pogingen ondernomen om herstel te bewerkstelligen. Nadat Natuurmonumenten in 1997 eigenaar van het landgoed was geworden, slaagden deze pogingen. Natuurmonumenten ging voortvarend aan de slag. En medio 2002 was de restauratie een feit.De zeshoekige sterrenschans is waarschijnlijk een zogenaamde ‘oefenschans’ die dateert uit de 18e of 19e eeuw. Het vermoeden bestaat dat hij nooit een militaire functie heeft gehad en door de wiskundige Johann Hermann Knoop voor oefendoeleinden is aangelegd. De schans lag in een dicht naaldbos, dat grenst aan een voormalig ven. Door de begroeiing was hij voor wandelaars en fietsers nauwelijks te zien. Door de restauratie wordt de schans met het verwijderen van de bomen weer zichtbaar gemaakt. Ook wordt hiermee voorkomen dat omvallende bomen of hun wortelkluiten in de wallen, de oorspronkelijke vorm aantasten. Het wallenpatroon is hersteld door de wallen te verstevigen en de greppels uit te graven. In de toekomst zal de schans samen met het aangrenzende ven een aantrekkelijke open plek in het bos vormen.

Grondwatermeter:

Op een grondwatermeter is af te lezen op welke diepte het grondwater onder het maaiveld staat. Er zijn tientallen grondwatermeters in Nederland geplaatst voor educatie.

Freulevijver:

De Freulevijver ligt in het Oude Bos tussen Wijnjewoude en Bakkeveen. Dit bos is omstreeks 1880 aangelegd door de toenmalige eigenaren van het terrein, de adellijke familie Lycklama à Nijeholt. Het bos werd gebruikt als productiebos en als privépark voor de familie.De oorsprong van de waterpartij in een dijkdoorbraak van het Koningdiep, een kleine rivier die op enkele honderden meters ten noorden van de vijver stroomt.Jonkvrouw Eritia Lycklama à Nijeholt liet die waterpartij rond 1900 vergroten. Op de oever werden een theekoepel en een botenhuis gebouwd, zodat er gepicknickt en gevaren kon worden.
Het theekoepeltje en het botenhuis zijn intussen al lang verdwenen. Wat nog rest is een min of meer natuurlijk prieeltje op de plek waar vroeger de theekoepel stond.

Oorlogsmonument:

Samen met negen anderen werd kunstenaar Hendrik Werkman in 1945 in Bakkeveen, nabij Allardsoog, gefusilleerd door een Duits vuurpeloton, drie dagen voor de bevrijding van Noord-Nederland. De redenen voor zijn arrestatie en executie zijn nooit helemaal duidelijk geworden. Hij ligt begraven op de begraafplaats van Bakkeveen. Nabij het dorp, in Allardsoog, staat een monument ter nagedachtenis aan de tien gefusilleerden

(Allardseach) is een gehucht gelegen nabij het drie-provinciën-punt van de Nederlandse provincies Friesland, Groningen en Drenthe.In een tuin van een huis aan de Allardoogsterweg staat een grenspaal die het exacte punt markeert waar deze drie provincies aan elkaar grenzen. Allardsoog is bekend van de eerste Volkshogeschool van Nederland.Over de heide van Allardsoog loopt een oude middeleeuwse weg. Deze holle weg was vanaf de middeleeuwen een belangrijke route van Friesland naar Groningen / Drenthe. Daarnaast ligt op de heide een aantal grafheuvels uit het Neolithicum.Op de grens van Friesland en Drenthe ligt de Landweer, een laatmiddeleeuws verdedigingswerk. De Landweer wat het eerste natuurgebied dat het Fryske Gea in haar bezit kreeg. In een voormalig schoolgebouw in Allardsoog is een Nivon Natuurvriendenhuis gevestigd.